Mat kalıpları
Mat, kaçışı olmayan bir şahtır: şahın güvenli karesi yoktur, şah çeken taş alınamaz ve araya taş konamaz. Matların çoğu birkaç kalıbı tekrarlar. Onları tanıdığınızda matın geldiğini tahtanın iki tarafında da görürsünüz.
Temel matlar
Fazladan bir vezir ya da kaleyle yalnız şahı tahtanın kenarına sürün ve yardım için kendi şahınızı yaklaştırın. İki kale şahın yardımı olmadan da işi bitirebilir.
Qb7#. b6'daki şah veziri korur, vezir de a8'in çevresindeki bütün kareleri tutar.
Rh8#. Beyaz şah a7 ve b7'yi tutar; kale son yatay boyunca şah çeker.Rb8#. Kalelerden biri yedinci yatayı kapatır, diğeri sekizincide şah çeker. Bu şekilde sırayla ilerleyen iki kale şahı kenara kadar yürütür.Koridor matı
Hiç oynamamış üç piyonun arkasında rok yapmış bir şahın gidecek yeri yoktur. Son yataya gelen bir kale ya da vezir mat eder. Şahın önündeki tek bir piyon hamlesi, örneğin h3, şaha bir kaçış karesi açar ve tehlikeyi ortadan kaldırır.
Rd8#. Siyahın f7, g7 ve h7'deki kendi piyonları şahı hapseder.Boğmaca matı
Kendi taşlarıyla sıkışmış bir şahı tek bir at mat edebilir, çünkü atın çektiği şahın önüne taş konamaz.
Nf7#. g8'deki kale ile g7 ve h7'deki piyonlar kendi şahlarının bütün karelerini kapatır.Arap matı
Köşedeki şaha karşı kale ve at: at kaleyi korur ve son kaçış karesini tutar.
Rh7#. f6'daki at kaleyi ve g8'i korur; kale g7'yi tutar.Anastasia matı
Bir at, kenardaki şahın yanındaki kareleri tutar; bir kale de açık dikeyden şah çeker.
Rh1#. e7'deki at g6 ve g8'i tutar, g7'de ise Siyahın kendi piyonu durur.Boden matı
Kesişen çaprazlardaki iki fil, uzun rok yapmış ve yanındaki kareleri kendi taşlarıyla dolu bir şahı mat eder.
Ba6#. f4'teki fil b8 ve c7'yi, a6'daki fil b7'yi tutar; d7 ve d8'de ise Siyahın kendi atı ve kalesi durur.Açılıştaki tuzaklar
Çoban matı
Beyazın veziri ve fili, oyunun başında yalnızca siyah şahın koruduğu f7'yi birlikte hedefler.
1.e4 e5 2.Bc4 Nc6 3.Qh5 Nf6 sonrasında Qxf7#. Siyahın son hamlesi vezire saldırdı ama f7 için hiçbir şey yapmadı.Savunması basittir: 3…g6 vezirin önünü keser ya da 3…Qe7 f7'yi korur. Sonra erken çıkan vezir hedef hâline gelir.
Aptal matı
Mümkün olan en hızlı mat, Siyahın ikinci hamlesinde gelir.
1.f3 e5 2.g4 sonrasında Qh4#. Beyazın iki piyon hamlesi e1'e giden çaprazı açtı ve araya girecek bir şey yok.f3 ve g4 gibi kendi şahınızın önündeki piyon hamleleri ona giden yolları açar. Oyunun başında bu piyonlara dokunmayın.
Légal matı
Beyaz vezirini feda eder ve hafif taşlarla mat eder. Bu yalnızca Siyah veziri alırsa işe yarar.
5.Nxe5 Bxd1 sonrasında Siyah bir vezir öndedir. Bxf7+ şaha yalnızca Ke7 hamlesini bırakır ve Nd5# oyunu bitirir.Güçlü bir taş karşılıksız verildiğinde, önce onu almanın neyi açacağına bakın.